Waarom Kiev-complot en niet Kyiv-complot?
Marieke Waterlander • 19 juni 2026

Januari 2020. Onze start in Kiev. We vroegen aan iedereen welke taal we moesten leren, Oekraïens of Russisch? Wij leerden immers in ieder land waar we gewoond hebben de taal. Zeker in een land waar mensen niet of slecht Engels spreken is het praktisch en daarnaast wordt je leven er leuker door, want je kunt makkelijker meedoen. Het bijna unanieme antwoord was: Russisch, want iedereen spreekt hier Russisch en lang niet iedereen Oekraïens. Dat werd alleen in het Westen, in de regio Lviv en de Karpaten gesproken. In Kiev was ongeveer de helft van de mensen die taal machtig en meer naar het Oosten (Charkiv) en Zuiden (Odessa) sprak men alleen Russisch. Ik zeg bijna unaniem, want ik had daar een vriendin die actief was in nationalistische gremia die de Oekraïense identiteit en taal wilden versterken.

Sasha en Yulia, we waren meer dan eens te gast bij hen. Zijn familie kwam uit het Westen, hij sprak daarom naast Russisch ook Oekraïens. Yulia kwam uit het Zuiden en sprak die taal niet. In september 2020 werd Oekraïens de officiële taal. Scholen, rechtbanken, politiek, ambtenarij, alles ging om. Het dochtertje moest van de ene op de andere dag op school Oekraïens spreken. Ze kwam thuis met de vraag: "Mama waarom spreek jij onze taal niet?"

Er staat een autostoel naast een stapel kartonnen dozen.

Ik heb me te pletter gewerkt om Russisch te leren en na een jaar kon ik me redelijk verstaanbaar maken. In winkels kon ik me redden. En met Yulia sprak ik een combinatie van haar beginners Engels en mijn beginners Russisch. In Kiev was de voertaal in het gewone leven nog steeds Russisch. Waarom? Omdat dat de taal was die iedereen sprak. Ik vraag me af hoeveel volwassenen daar sindsdien in staat zijn geweest om een nieuwe taal te leren. Russisch en Oekraïens verschillen net zoveel van elkaar als Duits en Nederlands.


Met Yulia en Gaukhar een afscheidsetentje voordat ik vertrok. Gaukhar uit Kazachstan sprak uiteraard ook alleen Russisch, en redelijk Engels. In de loop van 2021 begon men in Kiev meer Oekraïens te spreken. Met name Gaukhar kreeg er last van dat mensen weigerden Russisch met haar te praten. Ze moest Oekraïens leren of terug naar Kazachstan gaan. Het gekke is dat noch Yulia noch ik daar toen last van heb gehad. Van mij vond iedereen het fantastisch dat ik Russisch probeerde te spreken. Ik heb geen idee hoever Yulia nu is met het leren van een nieuwe moedertaal ...


Russisch of Oekraïens? Omdat het boek speelt in de tijd dat het nog Kiev was heb ik ervoor gekozen om het boek zo te noemen. Ik krijg daar al opmerkingen over, meestal van mensen die daar niet gewoond hebben en waarschijnlijk geen van beide talen kennen. De beste stuurlui staan aan wal, zullen we maar zeggen. Ik heb in ieder geval getracht de goede taal te leren. En terwijl ik daarmee bezig was veranderde de geschiedenis van het land.

door Marieke Waterlander 16 juni 2026
Het boek is af en nu? Ik wilde altijd al een lancering in een toonaangevende boekhandel en dat is gelukt! Save the date: 16 juli om 7 uur bij Paagman op de Fred. Uitnodigingen en nadere details volgen in de komende weken.
door Marieke Waterlander 3 juni 2026
Het was een tijdje stil ... Wat gebeurde er in de afgelopen weken? Zoals jullie weten ben ik ook bezig geweest met lokale verkiezingen. Het boek was af en ik wachtte op de uitgever. Zodra de verkiezingen voorbij waren kwam de uitgever bij mij terug met een vraag, een idee. Ik moest kiezen.
door Marieke Waterlander 2 januari 2026
Het was januari 2021. In Charkiv was het bitter koud. Links en rechts van het grootste plein van Europa trotseerden Tchaikovsky's Notenkrakers de ijzige wind. Aan een uiteinde van het plein stond een lelijk gebouw: het voormalige hoofdkantoor van GazProm. Aan de andere kant de kermis en de Kerstmarkt. En de dichter in het parkje aan een van de lange zijden sloeg de bibberende passanten onaangedaan gade. Wie paste er immers in zijn schoenen?
door Marieke Waterlander 3 december 2025
Een mannenparadijs, dat is Oekraïne, of liever, dat was het tot de oorlog. Een paradijs voor mannen met geld. Met de heli vliegen naar een jachtlodge, met een speedboot naar een boothuis aan de Kievzee. De hele dag spelen met quads of crossmotoren. Aan het einde van de dag sauna en daarna liedjes zingen bij het vuur. En drinken? Jazeker, maar dat begint al bij het ontbijt.
door Marieke Waterlander 20 november 2025
Het begon zo mooi. Al die plannen. Voor onszelf: een nieuw avontuur in een onbekend land. We woonden op een steenworp afstand van het Mariinski-paleis, in een karakteristiek appartementengebouw uit de tijd van Stalin. Speciaal gebouwd voor partijbonzen en nu mochten wij dit tijdelijk ons thuis noemen. We starten taallessen. Het leven wordt veel leuker als je de taal van het land leert. En die was begin 2020 nog Russisch. Erfenis uit het Sovjet-verleden. Al ijverden nationalisten hard voor het invoeren van het Oekraïens in het hele land.
door Marieke Waterlander 19 november 2025
Eindelijk is het zover! Uitgeverij Ambilicious gaat mijn boek uitgeven. Op 17 november heb ik het contract ondertekend in het bijzijn van mijn literair agent Dorine Holman en mijn uitgever, tevens redacteur, Inanna van den Berg.
door Marieke Waterlander 14 november 2025
Een schimmige oligarch in ballingschap smeedt snode plannen met de presidentiële staf. Toegeven en meedoen aan de corruptie of het risico op een politieke afrekening vanuit het presidentieel paleis? En waar kan je veilig met elkaar overleggen zonder afgeluisterd te worden?
door Marieke Waterlander 4 november 2025
Het was over. De strijd om het olie- en gasbedrijf Naftogaz was gestreden. De overgebleven leden van de raad van bestuur en de voltallige raad van commissarissen stapten op. In Parijs een laatste diner samen, in de École de Polytechnique. Meer kan ik er hier niet over zeggen .....
door Marieke Waterlander 15 oktober 2025
En toen bleef het stil. Ik was aan het schrijven. De opzet voor mijn derde boek staat en het eerste hoofdstuk is af. Intussen wachtte ik op nieuws van uitgevers.
door Marieke Waterlander 26 augustus 2025
Stilte. Het kabbelen van de golfjes tegen de romp neemt langzaam af. Alleen nog het gekrijs van de zeemeeuwen. En zelfs dat valt hier mee. Alsof de meeuwen weten dat ze toch wel gehoord worden. Of juist niet. Ze gedragen zich en doen zich tegoed aan wat het driesterren-restaurant voor watervogels wordt genoemd: een droogvallende wadplaat met verse levende diertjes. Ja, de een zijn brood de ander zijn ...
Show More