
Januari 2020. Onze start in Kiev. We vroegen aan iedereen welke taal we moesten leren, Oekraïens of Russisch? Wij leerden immers in ieder land waar we gewoond hebben de taal. Zeker in een land waar mensen niet of slecht Engels spreken is het praktisch en daarnaast wordt je leven er leuker door, want je kunt makkelijker meedoen. Het bijna unanieme antwoord was: Russisch, want iedereen spreekt hier Russisch en lang niet iedereen Oekraïens. Dat werd alleen in het Westen, in de regio Lviv en de Karpaten gesproken. In Kiev was ongeveer de helft van de mensen die taal machtig en meer naar het Oosten (Charkiv) en Zuiden (Odessa) sprak men alleen Russisch. Ik zeg bijna unaniem, want ik had daar een vriendin die actief was in nationalistische gremia die de Oekraïense identiteit en taal wilden versterken.

Sasha en Yulia, we waren meer dan eens te gast bij hen. Zijn familie kwam uit het Westen, hij sprak daarom naast Russisch ook Oekraïens. Yulia kwam uit het Zuiden en sprak die taal niet. In september 2020 werd Oekraïens de officiële taal. Scholen, rechtbanken, politiek, ambtenarij, alles ging om. Het dochtertje moest van de ene op de andere dag op school Oekraïens spreken. Ze kwam thuis met de vraag: "Mama waarom spreek jij onze taal niet?"
Ik heb me te pletter gewerkt om Russisch te leren en na een jaar kon ik me redelijk verstaanbaar maken. In winkels kon ik me redden. En met Yulia sprak ik een combinatie van haar beginners Engels en mijn beginners Russisch. In Kiev was de voertaal in het gewone leven nog steeds Russisch. Waarom? Omdat dat de taal was die iedereen sprak. Ik vraag me af hoeveel volwassenen daar sindsdien in staat zijn geweest om een nieuwe taal te leren. Russisch en Oekraïens verschillen net zoveel van elkaar als Duits en Nederlands.
Met Yulia en Gaukhar een afscheidsetentje voordat ik vertrok. Gaukhar uit Kazachstan sprak uiteraard ook alleen Russisch, en redelijk Engels. In de loop van 2021 begon men in Kiev meer Oekraïens te spreken. Met name Gaukhar kreeg er last van dat mensen weigerden Russisch met haar te praten. Ze moest Oekraïens leren of terug naar Kazachstan gaan. Het gekke is dat noch Yulia noch ik daar toen last van heb gehad. Van mij vond iedereen het fantastisch dat ik Russisch probeerde te spreken. Ik heb geen idee hoever Yulia nu is met het leren van een nieuwe moedertaal ...

Russisch of Oekraïens? Omdat het boek speelt in de tijd dat het nog Kiev was heb ik ervoor gekozen om het boek zo te noemen. Ik krijg daar al opmerkingen over, meestal van mensen die daar niet gewoond hebben en waarschijnlijk geen van beide talen kennen. De beste stuurlui staan aan wal, zullen we maar zeggen. Ik heb in ieder geval getracht de goede taal te leren. En terwijl ik daarmee bezig was veranderde de geschiedenis van het land.









